قلب است كه مبداء زندگى در بدن مىباشد . قول ديگر : روح همان حيات است . قول ديگر اين كه روح اجزاء نارى است كه حرارت غريزى نيز ناميده مىشود . قول ديگر : اجزاء مائى يعنى اخلاط چهارگانه است كه از حيث چندى و چونى ( كم و كيف ) . معتدل‌اند . قول ديگر : خون معتدل است زيرا به كثرت و اعتدال آن زندگى نيرو مىگيرد و با فناى آن زندگى از ميان مىرود . قول ديگر اين كه هوا است زيرا با محروميت از هوا زندگى امكان ندارد ، و بدن به منزلهء خيكى است كه در آن دميده‌اند . قول ديگر كه جمهور متكلمان از معتزليان و گروهى از اشعريان آن را برگزيده‌اند اين است كه روح هيكل محسوس مخصوص است . قول ديگر اين كه همان مزاج است و اين مذهب اطبّاست زيرا مادام كه بدن بر مزاجى است كه سازگار با انسان باشد روح از فساد محفوظ است و چون از اعتدال بيرون شد مزاج فاسد مىشود و بدن تفرق مىيابد . چنين است در « شرح طوالع » . قول ديگر : به عقيدهء اطباء روح جسمى است لطيف و بخارى كه از لطافت و بخاريت اخلاط به وجود مىآيد ، چنان كه تكون اخلاط از كثافت و غلظت آنها ، و آن حامل نيروهاى سه گانه است و بدين اعتبار به سه قسم تقسيم مىشود : روح حيوانى ، روح نفسانى و روح طبيعى . چنين است در « آقسرايى » ، و گفته‌اند : روح اين نيروهاى سه گانه يعنى حيوانيت و نفسانيت و طبيعت است . در « بحر الجواهر » آمده : « روح به عقيدهء اطبّاء جوهرى لطيف است كه از خونى كه به بطن چپ قلب وارد مىگردد توليد مىشود ؛ زيرا بطن راست به جذب خون از كبد مشغول است » . ابن العربى گويد : دانشمندان دربارهء نفس و روح اختلاف كرده‌اند ، برخى آن دو را يكى و برخى متغاير دانسته‌اند ، و گاهى از نفس به روح تعبير كنند و بر عكس ، و اين سخن درست است - انتهى . و قول صاحب مجمع السلوك بر اساس تغاير نفس و روح است ، چنان كه گويد : نفس جسمى لطيف مانند هوا و ظلمانى غير زاكى است ، در اجزاء بدن چون كره در شير و روغن در گردو و بادام منتشر مىباشد . روح نور روحانى و آلتى براى نفس است ، چنان كه سر نيز آلتى براى آن است ، زيرا بقاى زندگى در بدن مشروط به وجود روح در نفس است ، و نزديك به اين بيان گفتهء صاحب « التعريف » است كه گويد : روح معنايى است كه جسد بدان زنده مىماند ، و جمهور دانشمندان نيز همين عقيده را دارند و در « الاصل الصغار » آمده : « نفس جسمى كثيف و روح در آن جسمى لطيف و عقل در